Аԥсуа ҟазара ҭоурых аҿы иалкаау аҭыԥ аанызкылоз, еицакра зқәымыз, зыбжьы ҿаца Аԥсны иалыҩуаз, Дәрыԥшь ақыҭан, аҳабла Тәанихәа, 21.07.1941 ш. ииз, Леонти Арзамеҭ-иԥа Гәынба, иуси иџьабааи дуун.

Ашәҟәы рыхьӡынҩылоуп Манча Бениеи  Иура Пкьыни. Ашәҟәы рызкуп харада ирӡыз: Гагра, Пицунда, Бармышь, Мгәыӡырхәа, Аацы, Хәаԥ, Анхәа, Гәдоуҭа, Арасаӡыхь, Ҷлоу, Кәтол, Гәыԥ, Река, Баслахә, Ҭхьына ақыҭақәа рҵеицәа.

Иарбан милаҭзаалакгьы акы ҳаԥсаханда, мчык ҳаманы, изабалакгьы цҳас ҳҟаҵаны иаҳхысны имцандаз ҳәа згәы иаанагауа, еидгылароуп, рхы еидыркылароуп, рҳәоу еиқәдыршәароуп, ражәа еицнеиуа рҽыҟарҵароуп», ҳәа иҩуан 107 шықәса раԥхьа, аԥсуа доуҳа ауасхыр ашьаҭаркҩцәа ираԥхьагылоу Гәлиа Есыф-иԥа Дырмит.

Аҳәынҭқарратә Герби Абираҟи рыдкылара ҟалеит аԥсуа жәлар рмилаҭ-хақәиҭтәратә қәԥара акырӡа зҵазкуа аетапқәа ируакны. Амилаҭтә символқәа рыдкылара даара аҵак ду аиҭон Иреиҳаӡоу Асовет Ахантәаҩы, Аԥсны Раԥхьатәи Ахада Владислав Арӡынба. 

Аԥсуа жәлар иарбан ҭоу­рыхтә аамҭазаалакгьы ауаа нагақәа, ахатәрақәа рылиаауан, ажәлар рҿахәы зҳәашаз, аӷьеҩ ҳәа зыбжьы зыргар зылшоз ианаҭахыз. Еснагь зхатәы гәаанагара аахтны изҳәоз, амилаҭтә қәԥара иалагылаз иреиуан Малиа Владимир иԥацәа – Зураби Заури.

Ԥхынгәы 11 азы, Аԥсны ижәытәӡоу ақалақьқәа руак - Очамчыра амш  азгәаҭара иазкыз аныҳәамш еиҿкаан ақалақь аԥшаҳәаҿы.  Аныҳәа есышықәса иазгәарҭоит ԥхынгәымза аҩбатәи асабшаҽны. Сынтәа ақалақь 2526 шықәса ахыҵит. Аныҳәа амҩаԥгара заа рҽазыҟарҵахьан. Апрограмма инақәыршәаны иазԥхьагәаҭан  аиԥыларақәа, ақәгыларақәа, еиуеиԥшым  ацәыргақәҵақәа. 

Иналукааша арккаҩы арҵаҩы, алингвист – аԥсуа школ абду ҳәа изышьҭоу, Аԥсны аҵара аус ауасхыр азышьҭаҵараҿы злагала дуу Фома Христофор-иԥа Ешба диижьҭеи 170ш. ҵит.

Ииуль 3 рзы еиҭарҿыцны иаадыртит Аҟәа, Диоскуриа аԥшаҳәа. Ари аҭоурыхтә хҭыс иаҭааит атәыла Ахада Бадра Гәынба, Урыстәылатәи Афедерациа Ахада Иусбарҭа анапхгаҩы актәи ихаҭыԥуаҩ Сергеи Кириенко, Аԥсны Ахада ихаҭыԥуаҩ Беслан Бигәаа, Жәлар Реизара аиҳабы Лаша Ашәба, Ҭаҭарсҭан араис Рустам Минниханов, Башкорҭостан Ахада Ради Хабиров, аԥыза-министр Андреи Назаров, ауаажәларратә усзуҩцәа.

С.П.Дбар ихьӡ зху Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра (1992-1993) Гәдоуҭатәи Аҳәынҭқарратә музеи аиҳабы, агазеҭ «Аԥсны» аредакциа амаҵ зуа, Аԥсны акультура зҽаԥсазтәыз аусзуҩы, Гугуца Џьыкрба 65ш. лхыҵит.

Ԥхынгәымза 2, 1993 шықәса рзы ақырҭуа архәҭақәа Аҟәа ақалақь ахь раагара аԥхьырҟәҟәаареи уаҟа аӷа ирхәҭақәа амацәаз рҭакреи рзы Тамшь ақыҭан 300-ҩык инарзынаԥшуа рыла ишьақәгылаз арра- мшынтә десант ӡхыҵит. Ԥсҭбарада, аӷа рҽимырбакәа аӡхыҵра аналдырша ашьҭахь, арра-мшынтә десант аибашьцәа урҭ ирзыԥшыз Мрагыларатәи афронт аибашьцәа ирыцлеит.

Аԥсны , Аԥсны!

Аҳәаанырцәтәи аҧсуаа иналукааша рхаҭарнакцәа ируаӡәку аҭҵааҩы, апоет, ауаажәларратә усзуҩы, «Ахьӡ-Аҧша» аорден актәи аҩаӡара занашьаз Омар Бирам-иҧа Беигәаа диижьҭеи 115 шықәса аҵра азгәаҭара аиҿкааразы иаҧҵаз аҳәынҭқарратә комиссиа анапхгарала аусмҩаҧгатәқәа азгәаҭан даниз амш – ииуль 1 азы.